Hardlopen is een vorm van atletiek waaraan veel mensen recreatief dan wel in wedstrijdverband deelnemen.

Hardlopen is een duursport die voor bijna iedereen geschikt is. Vrijwel iedereen die kan lopen, kan hardlopen.

Medisch

Hardlopen traint het uithoudingsvermogen en zorgt dat spieren worden opgebouwd. Sport voorziet het lichaam van de beweging die het nodig heeft. Er zijn studies die aangeven dat sporten veel voordelen oplevert. Hardlopen zorgt er ook voor dat de sporter mentale kracht opbouwt: een gezonde geest in een gezond lichaam. Er zijn mensen voor wie het onverstandig is om zomaar voluit te gaan trainen. Voor mensen met een medisch verleden en mensen met een leeftijd van boven de 40 jaar is het belangrijk om zich, voordat ze gaan trainen, te onderwerpen aan een sport-medische keuring. Het advies kan zijn om begeleid te gaan sporten; soms wordt aanbevolen om in plaats van te gaan hardlopen bijvoorbeeld te gaan zwemmen, wandelen of fietsen. Het advies om niet te gaan sporten wordt zelden gegeven.

Trimmen

Wanneer men begint met lopen, dan is het vooral belangrijk om de tijd te nemen en rustig de trainingsintensiteit toe te laten nemen. Het is gebruikelijk om bij een vereniging aan te sluiten; de trainers zorgen hier voor advies zodat de loper minder snel geblesseerd raakt. Hardlopen kan men bijna bij elk weertype doen; alleen bij storm en onweer is het onverstandig om te gaan lopen.

Om te kunnen hardlopen is het dragen van goede hardloopsschoenen noodzakelijk. Als dit niet het geval is, is de kans op een blessure groter. Verder zijn een comfortabel, transpirerend shirt en broek gewenst voor een prestatie.

Drank

Bij duurlopen langer dan 1 uur en bij warm weer is het belangrijk om onderweg te drinken om het verlies aan vocht door transpireren te compenseren. Gewoon water is een mogelijkheid, maar water verblijft relatief lang in de maag wat door veel hardlopers als onplezierig wordt ervaren. Sportdrank is beter geschikt omdat hierin zouten en mineralen zijn opgenomen die er voor zorgen dat de drank sneller door de maagwand in het lichaam wordt opgenomen en tevens het verlies van zouten/mineralen die zich in het transpiratievocht bevinden compenseren. Teveel drinken is echter ook niet goed. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat een lichaam per uur slechts een beperkte hoeveelheid vocht kan opnemen en verwerken. Het teveel aan drank hoopt zich op in de maag en veroorzaakt vervelende bijverschijnselen. Hoeveel drank dus per uur geschikt is voor een individu, kan alleen proefondervindelijk tijdens duurlopen worden uitgezocht. Experimenteren is hier het devies.

Schoenen

Hardloopschoenen zijn gemaakt om op hard te lopen. Dit betekent dat ze berekend zijn op de belasting die bij hardlopen plaatsvindt. Volgens specialisten dienen hardlopers hun schoenen ofwel na 1000 tot 1500 kilometer, ofwel na 2,5 jaar gebruik, te vervangen. Na die afstand of periode dempen de hardloopschoenen de schokken namelijk niet langer. Bij het passen van hardloopschoenen is het belangrijk dat er op de schoenen daadwerkelijk hard gelopen wordt. Zo moet er voldoende ruimte voor de voet zijn ter voorkoming van "blauwe nagels" en blaren. Ook zijn de stabiliteit en het gewicht van de loper belangrijk bij de keuze van een schoen die voor de loper geschikt is. Effectief is de schoenmaat van een hardloopschoen vaak xe9xe9n tot anderhalve maat groter dan die van een gewone schoen. Naast demping speelt het zogenaamde proneren (overproneren of supineren) tevens een grote rol. Overproneren betekent dat het enkelgewricht meer dan normaal naar binnen kantelt wanneer na de landing de voet wordt afgewikkeld naar de tenen voor de volgende afzet, supinatie is het tegenovergestelde. Hierdoor ontstaat een verhoogd risico op blessures. In principe proneert iedere voet in lichte mate. Dit is een normale situatie waarmee het lichaam de schok van het neerkomen enigszins opvangt en een lichte pronatie mag dan ook niet door een speciale schoen gecorrigeerd worden. De beoordeling wanneer sprake is van een overmatige pronatie of supinatie kan alleen in een goede hardloopspeciaalzaak beoordeeld worden. Hierbij wordt veelal gebruikgemaakt van video-opnamen. Ook uit slijtageplekken op de oude hardloopschoenen kan hierover veel afgeleid worden.

Blote voeten

Bijna alle hardlopers lopen op schoenen, er zijn echter ook lopers die meer geloof hebben in het lopen op blote voeten. Het argument van deze lopers is dat al die goede schoenen, met alle demping, dikke hielen, stabilisatie en dergelijke het aantal blessures niet omlaag heeft gebracht. Sommige blessures ontstaan zelfs door de schoenen. Zo verzwikt men eerder de enkel, naar gelang de zool dikker is. Een blote voet staat laag, en zwikt niet. Andere blessures ontstaan doordat de voet en het been ‘lui’ worden met dikke zolen. Hieraan gerelateerd is de discussie van haklanding/voorvoetlanding. Op blote voeten landt niemand op zijn hakken. De natuurlijke landing, met blote voeten, is op de voorvoet. Direct daarna komt ook de hiel op de grond, en dan wordt afgewikkeld naar de voorvoet. Dus: Bal-Hiel-Bal. Hierbij behoort een loopstijl waarbij de voeten dicht onder het lichaam blijven. De paslengte is kort, het lichaam helt enigszins voorover, zodat het zwaartepunt boven, en niet achter, de voeten ligt. Looptechnieken als poserunning en chirunning passen goed bij blootsvoets lopen. Volgens de voorstanders is het menselijk lichaam gebouwd op lopen en rennen, ook op harde, rotsachtige ondergronden, zoals die in veel delen van de wereld bestaan. Ze wijzen er bovendien op dat mensen die op blote voeten lopen veel minder voetproblemen hebben dan het geschoeide deel van de mensheid.

De problemen met blote voeten in de Westerse wereld liggen in 1. gewenning en 2. sociale acceptatie. De zolen, voeten en benen moeten wennen aan een nieuwe belasting en techniek. Zeer langzaam opbouwen is het devies. De sociale acceptatie van het lopen (hetzij wandelen, hetzij rennen) met blote voeten is in de Westerse landen laag. De voorstanders laten zich hierdoor echter niet afschrikken. Zowel Duitsland als de Verenigde Staten kennen een uitgebreide "blote voeten-scene", bekend onder de namen barfusslaufen en barefooting. Verschillende lopers rennen marathons op blote voeten.

Kleding

Hardloopkleding is gemaakt om de warmte en de transpiratie die bij het lopen vrijkomt zo effectief mogelijk kwijt te raken. Bij het kiezen van de juiste kleding speelt uiteraard het weertype een belangrijke rol. Bij een temperatuur onder de 12 graden celsius is het verstandig om een lange broek en een shirt met lange mouwen te dragen. Onder winterse omstandigheden is het verstandig om meerdere lagen hardloopkleding te kiezen zodat de lichaamswarmte niet zo snel wordt afgevoerd dat onderkoeling ontstaat. Bij warm weer is een enkel singletje en korte broek meer dan voldoende. Het dragen van een pet bij koud weer kan raadzaam zijn. 40 procent van de lichaamswarmte verdwijnt immers via het hoofd.

Ondergrond

Best wordt er gelopen op een niet-verharde ondergrond zoals zand, gras, heide of bosgrond, of een atletiekbaan. Asfalt is niet optimaal, maar is nog altijd beter dan puur steen of beton, dat door zijn hardheid een hogere kans op blessures kan geven. Lopen op straat of in omgeving van industriexebn zijn zeker niet ideaal vanwege de vuile lucht die je inademt. Populair bij lopers zijn Finse pistes. Daar vinden ze een verkeersvrije omloop met een zachte, verende ondergrond waardoor de gewrichten gevoelig minder belast worden.

Verenigingen

Wanneer men plezier heeft in het hardlopen, dan kan men ervoor kiezen om in verenigingsverband te gaan lopen. Dit brengt een stuk regelmaat en competitie in de training. Ook kan de begeleiding door trainers van een vereniging zorgen dat de vooruitgang beter gewaarborgd wordt en dat de looptechniek verbetert. Een betere techniek vermindert de kans op blessures.

Trimloopjes

Verenigingen organiseren vaak loopjes over allerlei afstanden, deze bieden een doel voor het trainen. Die eerste 5 kilometer-loop voelt vaak echt als een prestatie.

Runners high

Veel hardlopers zeggen dat, wanneer je eenmaal de smaak van het hardlopen te pakken hebt, het een bezigheid is waar men niet meer zonder wil. Dit is niet vreemd als men zich bedenkt dat bij het lopen endorfines worden afgegeven aan het bloed. Deze stoffen zorgen ervoor dat je je goed voelt.

Schaatsers op het Ridea Canal in Ottawa.

Schaatsen is het zich voortbewegen op dunne, rechte ijzers (schaatsen) over ijs. Schaatsen kan zowel op natuur- als op kunstijs beoefend worden. Het woord schaatssport duidt meer op het wedstrijdschaatsen.

Geschiedenis

Prehistorie

Een tekening van een glis

Uit vondsten blijkt dat de mens in de prehistorie al probeerde om ijsvlakten sneller over te steken. Hiervoor gebruikte men schaatsen gemaakt van dierlijke botten. Deze werden geslepen totdat het oppervlak glad genoeg was. Schaatsen was toen nog vooral een kwestie van glijden. De allereerste schaatsen worden daarom glissers genoemd; glis, is een rib of een middenvoetsbeen van een rund, paard of hert. De glissers werden voorzien van gaten en met pezen of palingvellen aan de voet bevestigd. Archeologen hebben op de bodem van een Zwitsers meer resten van dergelijke schaatsen gevonden, welke gedateerd zijn op ongeveer 3000 jaar v.Chr. Daarnaast werden er gelijksoortige vondsten gedaan in onder meer Rusland, Scandinavixeb, Groot-Brittannixeb, Nederland, en Duitsland. In 1174 schreef een klerk (William Fitzstephen) een biografie over Thomas Becket, waarin een beschrijving voorkwam van enkele populaire sporten in Londen, waaronder dus schaatsen:

‘When the great marsh that laps up against the northern walls of the city is frozen, large numbers of the younger crowd go there to play about on the ice… Others are more skilled at frolicking on the ice: they equip each of their feet with an animal’s shin-bone, attaching it to the underside of their footwear; using hand-held poles reinforced with metal tips, which they periodically thrust against the ice, they propel themselves along as swiftly as a bird in flight or a bolt shot from a crossbow. But sometimes two, by accord, beginning far apart, charge each other from opposite directions and, raising their poles, strike each other with them. One or both are knocked down, not without injury, since after falling their impetus carries them off some distance and any part of their head that touches the ice is badly scratched and scraped. Often someone breaks a leg or an arm, if he falls onto it.’

Middeleeuwen

Lidwina’s val in Johannes Brugmans heiligenleven over Lidwina

Er is niet veel bekend over de ontwikkeling van schaatsen in de Middeleeuwen. De tekening Lidwina’s val van Johannes Brugman toont de heilige Lidwina met schaatsen aan haar voeten. De houding van de schaatser op de achtergrond doet vermoeden dat er al schaatsen met een ijzeren onderkant werden gebruikt, maar veel meer informatie over het schoeisel is niet bekend.

19e eeuw

Friese doorlopers

In de 19e eeuw waren er drie typen schaatsen ontstaan: de Hollandse krulschaats, de Zuid-Hollandse baanschaats en de Friese schaats. De eerste twee werden gebruikt om te zwieren, de laatste was puur voor het hardrijden. Doordat de Friese schaats een scherpe punt had ontstonden er gevaarlijke situaties, waarna als gevolg van diverse verboden een krul aan de voorkant van het ijzer werd toegevoegd. Hierdoor werden de ijzers steeds langer, wat meer stabiliteit en dus een langere slag opleverde. Dit droeg bij aan de populariteit van dit schaatstype dat men Friese doorloper ging noemen.

Rond 1800 werden er al, met name in Friesland en Groningen kortebaanwedstrijden verreden. Hier was goed geld mee te verdienen. Op 17 september 1882 werd de Koninklijke Nederlandsche Schaatsenrijders Bond (KNSB) opgericht als overkoepelende organisatie voor het schaatsen. Tegenwoordig zijn het lange- en kortebaanschaatsen, shorttrack, kunstrijden, marathonschaatsen, schoonrijden, skaten en toerschaatsen vertegenwoordigd bij de KNSB.

20e eeuw

Grafiek met de ontwikkeling van de snelheid bij het langebaanschaatsen sinds de 19e eeuw

In juli 1892 werd in Scheveningen besloten tot de oprichting van de Internationale Schaatsunie (ISU). Deze organisatie voldeed aan de behoefte aan internationale regels. Tijdens het eerste officixeble wereldkampioenschap in 1893 werd Jaap Eden de eerste wereldkampioen hardrijden op de schaats. Drie jaar later volgen er ook wereldkampioenschappen kunstschaatsen. Pas in 1981 volgde shorttrack als derde discipline met een eigen WK.

Zie ook Ontwikkeling van de schaatssport

Op technologisch gebied maakte de schaatssport ook grote ontwikkelingen door. Men ging steeds op zoek naar manieren om lucht- en ijsweerstand te verminderen. Hierin zijn 3 belangrijke uitvindingen te herkennen:

• (Overdekte) kunstijsbanen
• Axebrodynamische pakken: In de jaren ’70 reden schaatsers nog met losse wollen kleding, maar in de jaren daarna volgen gladde, aerodynamische pakken van onder meer nylon en kunststof.
• Klapschaats: Op de Vrije Universiteit in Amsterdam werd onder leiding van Gerrit Jan van Ingen Schenau een schaats uitgevonden waarvan het ijzer kon scharnieren, zodat het langer contact met het ijs hield. Dit leverde een aanzienlijke snelheidswinst op.

Friet is een gerecht van gefrituurde aardappelreepjes.

Het is onder diverse benamingen bekend, die in verschillende delen van het Nederlandse taalgebied gebruikelijk zijn. In Noord-Nederland wordt meestal van patat, in Zuid-Nederland van friet en in Vlaanderen van frieten of friet gesproken. Andere benamingen zijn patat friet of patates frites en frietjes. Het is af te raden de benaming patat in Vlaanderen te gebruiken, aangezien dit mogelijk verwarring kan veroorzaken; patat betekent in Vlaanderen namelijk "aardappel".

Oorsprong

Het verhaal van de friet gaat terug tot in 1680; de inwoners van Namen, Andenne en Dinant hadden er toen de gewoonte om te vissen in de Maas en de kleine visjes die ze er vingen in olie te bakken. Maar in tijden van vorst of gevaarlijke stromingen werd het riskant om te vissen en sneden de inwoners aardappelen in de vorm van kleine visjes, die ze dan eveneens in de olie bakten.

Engelstaligen spreken van French fries, een benaming die afkomstig zou zijn van het Ierse to french, wat "snijden" betekent. Amerikaanse geallieerden die de Belgische frieten geproefd zouden hebben tijdens het Ardennenoffensief, vertaalden ze als French Fries naar de taal die er gesproken werd door de plaatselijke bevolking – het Frans – en Fries voor de bereidingswijze in de friteuse.

Dit is in ieder geval xe9xe9n versie van de geschiedenis van de frietjes. De Fransen eisen evenzeer de creatie van hun patates frites op, en verwijzen daarbij naar ‘de allereerste friture’ die op de Pont Neuf zou hebben gestaan.

Deze lezing (de kleine visjes) is van de hand van de Belgische historicus en gastronoom Jo Gxe9rard. Naar zijn zeggen uit een oud familiedocument van zijn over-overgrootvader Joseph Gxe9rard^[1], dat echter nooit werd gepubliceerd. Hierdoor is het echter nooit door anderen gecontroleerd of bevestigd geworden.

Rond 1900 waren frieten al gemeengoed in Belgixeb, maar in Nederland nog vrijwel onbekend. Voor het eerst was er een frietkraam in 1905 op de kermis van Bergen op Zoom. Het succes van de frietkraam reisde met de kermis mee, en verspreidde zich zo over de rest van Nederland.

De eerste keer dat frieten in de Nederlandse literatuur opduiken is in de herinneringen van Willem Walraven (Eendagsvliegen, Amsterdam: Van Oorschot 1971, p. 83-84) aan zijn Rotterdamse jaren (1907-1909). Hij verhaalt over "het mooie Fanxe7aisetje die een dronken moeder had en die op het Rode Zand des avonds zong bij haar stalletje: Des pommes frites!/De belle friture!/Des pommes Frites! A frite!"

Verkoop van friet

Friet is ook te koop in snackbars (patatzaken genoemd in de Hollandse volksmond, friettent Zuid-NL), frituren (ook wel frietkoten of frituren genoemd in de Vlaamse volksmond), en cafetaria’s (snackbars) en is een populair bijgerecht in restaurants en eetcafxe9s. Traditioneel wordt friet geserveerd in een puntzak; deze is makkelijk af te scheuren zodat je handen niet vuil worden van de mayonaise (Belgixeb en Nederland) of een oude krant (Engeland), maar tegenwoordig wordt in de meeste gevallen een plastic of kartonnen bakje gebruikt.

Voorgebakken friet is te vinden in het vriesvak van de meeste supermarkten. Sommige daarvan zijn geschikt om af te bakken in de oven. Sinds een aantal jaren zijn er ook frieten te koop die in de magnetron bereid kunnen worden.

Aardappels voor friet

De meest gebruikte aardappels voor friet zijn x91meligex92 aardappelen (zo genoemd wegens hun hoge zetmeelgehalte). De bekendste daarvan is het bintje. Dit is geschikt als frituuraardappel omdat het een lange vorm heeft, de ogen aan de oppervlakte liggen en het de juiste samenstelling heeft. Bovendien kunnen de kleinere aardappels gebruikt worden als kookaardappel. Het bintje is vrij bevattelijk voor ziekten, zodat vrij veel bestrijdingsmiddelen nodig zijn. Andere aardappelrassen die geschikt zijn voor friet zijn: Agria, Premixe8re, Santxe9 en Victoria.

Aardappels mogen voor verwerking tot friet niet te koud bewaard zijn, omdat er dan te veel suikers gevormd worden, waardoor de frieten tijdens het frituren donkerbruin kleuren.

Soorten friet

Friet is er in verschillende diktes vanaf 6 mm tot wel 15 mm.

Belgische frieten

Zak diepvriesfrieten

Patat

De frieten worden twee keer gebakken. Een eerste keer gaan de frieten het frituurvet of frituurolie (van ongeveer 130xb0C) in om voorgebakken te worden. Tijdens die voorbak (6 xe0 7 minuten) wordt de rauwe aardappel vooral gekookt en niet zozeer gebakken, waardoor de aardappel een groot gedeelte van zijn vocht verliest. Na die voorbak laat men de frieten een half uur rusten, waarna ze in frituurvet (of -olie) van 180xb0C gebakken worden tot ze een mooie goudbruine kleur hebben. Voorgebakken frieten ("diepvriesfrieten") zijn verkrijgbaar die dan nog maar xe9xe9n keer gebakken hoeven te worden.

Belgische frieten hebben meestal een dikte van 10 tot 13 mm.

Franse pommes frites

Franse allumettes is een zeer dunne patates frites die eenmalig gebakken worden (in tegenstelling tot andere friet die eerst wordt voorgebakken op een lagere temperatuur).

Tijdens het begin van de Irakoorlog is er in Amerika sprake van geweest om de naam ‘Frans’ te veranderen in ‘Freedom’, omdat Frankrijk tegen de oorlog was.

Engelse Chips

Engelse chips zijn dikker dan de Belgische friet en worden vaak gewoon in de pan gebakken in plaats van gefrituurd. Meestal heeft het vet ook een lagere temperatuur dan in Nederland en Belgixeb, waardoor de Engelse friet niet dichtschroeit en daardoor meer vet opzuigt. In het Verenigd Koninkrijk is het de gewoonte friet te bestrooien met azijn en te eten met vis: fish & chips is er ongemeen populair als fastfood.

Raspatat

Raspatat is een soort patat uit geperste aardappelpuree.

Steppegras

Steppegras is een zeer dunne friet, lijkt op gras. Wordt als een hoopje bovenop een met een soort Provenxe7aalse saus overgoten stuk vlees geserveerd. Dit gerecht is gepatenteerd door Jean Ceustermans, restauranthouder in Leopoldsburg.

Friet met bijgerechten en sauzen

Friet met sauzen in Nederland

Friet wordt vaak gegeten als snack in bepaalde combinaties met sauzen. Deze samenstellingen hebben soms kleurrijke namen, die vaak sterk regionaal bepaald en bekend zijn, In Vlaanderen worden frieten meestal besteld als "een pakje met x" of "een grote/kleine (friet) met x", in Nederland zijn combinaties van sauzen vaak (regionaal) bekend onder specifieke benamingen:

Patat met

Patat met is friet met mayonaise. In Nederland serveren de meeste snackbars tegenwoordig fritessaus, omdat dat goedkoper is (gezien het minder olie bevat) en de emulsie langer houdt op de warme frieten. Dit wordt door de meeste klanten niet als problematisch ervaren, ook omdat fritessaus als minder ongezond wordt beschouwd door het lagere vetgehalte. Ondanks de duidelijke smaakverschillen worden in de meeste (Nederlandse) snackbars ‘mayonaise’ en ‘fritessaus’ vaak als synoniem gezien. In Belgixeb echter blijft het gebruik van mayonaise onaangetast.

Patat speciaal

Patat speciaal is friet met mayonaise, (curry)ketchup en uien. In Nederland wordt de curry soms vervangen door tomatenketchup maar meestal kan er gekozen worden tussen beide soorten. De term friet speciaal is ook in Belgixeb bekend. In Bergen op Zoom wijkt men hiervan af door aan het "frietje speciaal" ook nog pindasaus toe te voegen, wat elders bekend staat als "oorlog".

Patat met pindasaus

Patat met pindasaus is friet met pindasaus (ook wel bekend als satxe9saus). Dit wordt in de volksmond ook wel aangeduid met patatje pinda.

Patatje halfom

"Patatje halfom" is friet met piccalilly en mayonaise. Deze combinatie van sauzen is over het algemeen niet erg bekend onder de naam "halfom". Deze term wordt wel erkend in Zuid-Holland en het westen van Noord-Brabant, maar dat verschilt van plaats tot plaats.

Patatje flip

Patat flip is friet met pindasaus en mayonaise, met uitjes wordt het in sommige regio’s een patatje oorlog genoemd.

Patatje oorlog

Patatje oorlog verschilt per regio, kan zijn:

• a) friet met pindasaus en mayonaise, naar keuze nog aangevuld met rauwe (gesnipperde) uitjes.
• b) friet met mayonaise, ketchup, currysaus, pindasaus en uien.
• c) friet met mayonaise, pindasaus, currysaus en rauwe (gesnipperde) uitjes, maar zonder ketchup.

In Belgixeb is een "Friet oorlog" friet met stoofvleessaus, mayonaise en ketchup.

De toevoeging oorlog is een verwijzing naar het slordige toevoegen van de ingredixebnten, alsof het om een slagveld gaat. Ook de toevoeging van curry (in het verleden vaak ketchup) zal in het ontstaan van de naam hebben bijgedragen en zo bezien een lugubere naam. Er waren nog wel andere namen voor dit recept in omloop, die een even nare connotatie hebben, zoals het patatje overweg.

Patatje feest

Patatje feest is een na de Tweede Golfoorlog ingevoerde politiek correcte benaming van patatje oorlog.

Ook was er in 1998 gepoogd de naam van patatje oorlog in patatje feest om te dopen. De gebruikelijke aanduiding is echter nog steeds patatje oorlog.

Patatje vrede

De aanstootgevende naam van het patatje oorlog heeft er bij enkele snackbars toe geleid dat zij de lokale patat oorlog omgedoopt hebben in een patatje vrede.

Patatje Peeters

"Patatje Peeters" is patat met ketchup en mosterd. Het best is hiervoor een vrij scherpe Dijon mosterd te gebruiken om de zoete smaak van de tomatenketchup het hoofd te bieden. Het Patatje Peeters is ook wel bekend onder de naam "Frietje Mediterranee."

Patat Timsalabim

"Patat Timsalabim" is een frietje geserveerd met een saus van mayonaise en chilisaus (‘vlammensaus’). Deze saus kan het beste gemaakt worden met drie delen romige mayonaise en xe9xe9n deel chilisaus. De pittige chilisaus maakt dat de mayonaise een licht pittige en zoete smaak krijgt.

Andere sauzen

Andere toevoegingen die ook wel worden aangeduid als patat met zijn andalouse, tartaar, picalilly, Joppiesaus en ketchup (curry of tomaten)

Friet met bijgerechten

Friet Super / "Supertje"

Een supertje of "friet(je) super" is de naam voor een frikandel met friet die in xe9xe9n bakje geserveerd worden. Deze variant van het frietje is bekend in sommige delen van Noord-Brabant en Gelderland; op sommige locaties wordt de frikandel vervangen door een gehaktbal of een andere snack. Een supertje is doorgaans iets goedkoper dan een friet met een losse snack erbij.

De bekendste vorm van een supertje is het "supertje speciaal". Rondom Tilburg, ‘s-Hertogenbosch en Oss krijgt men dan curry, mayonaise en uien erbij. In Bergen op Zoom betekent "speciaal" dat men er naast de curry, mayonaise en uien ook nog pindasaus bij krijgt.

Friet Waterfiets

Een waterfiets of "friet(je) waterfiets" is een vooral Nijmeegse variant op het supertje. Deze populaire snack bestaat uit twee frikandellen, bedekt met friet. Daarbovenop zijn mayonaise (of frietsaus), curry en uitjes gedaan, en bij correcte uitvoering van deze snack zit bovenop de sauzen nog een klein schepje friet.

Patat satxe9

Patat satxe9 is friet met satxe9.

De term wordt ook gebruikt voor een patat met pindasaus.

Patatje stoofvlees

Patatje stoofvlees, ook wel genoemd "Frietje Stoof" is, zoals de naam al zegt, friet met stoofvlees/hachee, behalve in Vlaanderen, waar het "friet met stoofvlees" of "friet met stoverij" genoemd wordt, wordt het in Nederland ook in Noord-Brabant, Limburg en delen van Gelderland geserveerd. Een variant is het Limburgse ‘frietje zuurvlees‘.

Mitraillette

Een Mitraillette is een broodje, met daarop frieten, xe9xe9n of meerdere sauzen en een snack uit het assortiment van de desbetreffende frituur, meestal een hamburger. Een Mitraillette komt hoofdzakelijk alleen in Belgixeb voor.

Trivia

• De langste friet ter wereld mat 9,794 meter en werd door Stephan Tyvaert uit Gent gemaakt.
• In de Franse strip Asterix worden grapjes gemaakt over de Belgische oorsprong van frieten in ‘Asterix en de Belgen‘ en ‘Asterix en de Goten‘.
• Het officixeble door de International Federation of Competitive Eating erkende record friet eten is 1,15 kg in 8 minuten en staat op naam van Cookie Jarvis.

Broccoli is een groente die verwant is aan bloemkool. Bij broccoli worden de nog gesloten bloemknoppen gegeten. Bij bloemkool de aanlegsels van de bloemknoppen (bloemknopprimordia). Van de groenten bevat broccoli de meeste glucosinolaten

Rassen

De rassen voor de professionele teelt zijn hybriderassen, die elkaar snel opvolgen. Voor de volkstuinder beschikbare rassen zijn:

• Southern Comet is een hybride ras dat goed voldoet.
• Groene calabrese, een Italiaanse vorm met meerdere kleine knoppen.
• Purple sprouting met paarse kleur.

Van de rassen voor de professionele teelt wordt alleen de hoofdscherm geoogst. Bij deze rassen lopen de zijknoppen na de oogst nauwelijks meer uit. Dit in tegenstelling tot de rassen voor de volkstuinder. Na de oogst van het hoofdscherm lopen de zijknoppen uit. Als deze geoogst worden dan lopen er weer nieuwe zijknoppen uit enz. De schermen worden wel elke keer kleiner.

Broccoli wordt meestal gekookt of gebakken gegeten. Onderzoek heeft aangetoond dat Broccoli Alzheimer zou kunnen tegengaan (dezelfde werking zou kunnen hebben als anti-alzheimer medicatie).

Hoera en HierperdePiep en Lang zal Thomas leven… tralalala

Zaterdag 15 september is het dan eindelijk zover. Thomas wacht er al op vanaf 16 september vorig jaar (haha). Hij wordt 7 jaar.

Mijn voorbereidingen zijn vandaag begonnen, maar Thomas is al maanden bezig met plaatjes van speelgoed uitknippen. Alles wat hij graag wil hebben op een rijtje zetten, serieus afwegen of hij gaat kiezen voor de aap met het zuigflesje (geen grapje!) of toch liever Pokxe9monkaarten. Omdat ik me links en rechts bemoeid heb met wat de familie etc. voor cadeautjes gaan geven, ben ik een klein beetje vergeten zelf iets te kopen … eh… gelukkig heb ik nog tijd om het goed te maken. Het wordt in ieder geval mooi weer zaterdag, da’s toch geweldig!

Skivakantie 2007

Linda en ik …. aan de borrel

Marijn hield vroeger nooit van kinderen omdat hij een paar keer per ongeluk een bal tegen zich aan had gekregen. Toen  Thomas geboren werd, dacht ik dat Marijn er knap nerveus van zou worden. Viel allemaal reuze mee! Als Thomas de fles kreeg ging Marijn er gewoon lekker bij liggen en later keken ze samen Sesamstraat. Nu spelen ze nog regelmatig samen. Misschien heeft Marijn Thomas nooit als kind gezien, maar meer als een verlengstuk van mij, haha.

Vrijdag jl. heeft juf Arilah afscheid genomen. Ze gaat met zwangerschapsverlof. Thomas is ervan overtuigd dat er een klein jufje uitkomt en dat dat kleine jufje meteen voor de klas kan staan. Hij heeft ook bedacht dat ze, als hij in groep 4 zit, gewoon weer zijn juf wordt…. Thomas vindt haar erg lief.